FAQ

  • Wat is een normale PSA-waarde?

    Prostaatspecifiek antigen (PSA) is een eiwit dat geproduceerd wordt door zowel normale cellen als door kankercellen in de prostaat. Uw bloed bevat van nature kleine hoeveelheden PSA.     

    De ‘normale’ PSA-waarde blijft een kwestie van debat en er zijn geen duidelijke grenswaarden vastgesteld. PSA-waarden kunnen in de loop van de tijd in dezelfde persoon fluctueren, en de PSA-waarde kan stijgen naarmate men ouder wordt en bij sommige goedaardige aandoeningen.
    Ondanks de discussie rondom PSA zijn de onderstaande grenswaarden vastgesteld. Deze grenswaarden zijn gebaseerd op grote onderzoeken naar de rol van PSA in de vroege diagnose van prostaatkanker.  

    • PSA-waarden van minder dan 4 ng/ml worden over het algemeen als normaal beschouwd. Sommige onderzoeken suggereren echter dat een PSA van minder dan 1,5 ng/ml als normaal moet worden beschouwd. Maar in beide gevallen moet de PSA-waarde worden bekeken samen met de resultaten van het rectaal toucher, de leeftijd, andere aandoeningen die de patiënt heeft, de medicatie die de patiënt neemt en mogelijke symptomen.
    • PSA-waarden tussen 4 en 10 ng/ml worden als verdacht beschouwd, maar bevinden zich in de 'grijze zone'. Mannen met een PSA-waarde tussen 4 en 10 ng/ml hebben ongeveer een kans van 1 op 4 op prostaatkanker.
    • PSA-waarden boven 10 ng/ml worden als verhoogd beschouwd. Als de PSA meer dan 10 ng/ml is, is de kans op prostaatkanker meer dan 50%. PSA-waarden kunnen echter ook boven 10 ng/mL stijgenbij patiënten met ‘goedaardige’ aandoeningen zoals een acute ontsteking van de prostaat (prostatitis).

     

    Echter niet alle artsen gebruiken dezelfde PSA grenswaarden om te beslissen of verdere onderzoeken, zoals een biopsie, MRI of een biomarkertest, nodig zijn. Andere risicofactoren, zoals uw leeftijd, de uitkomst van het rectaal toucher, en of er prostaatkanker in uw familie voorkomt zijn ook belangrijk in deze beslissing.

    Bovendien kan een verhoogde PSA-waarde niet alleen worden veroorzaakt door prostaatkanker, ook andere goedaardige aandoeningen kunnen de PSA-waarde verhogen. Dit zijn bijvoorbeeld een goedaardige vergroting van de prostaat (BPH) en een ontsteking van de prostaat (prostatitis).

    Lees meer over uw mogelijkheden als u een verhoogde PSA-waarde heeft.

  • Wanneer moet ik de SelectMDx-test uitvoeren?

    Als u vreest dat u misschien prostaatkanker hebt op basis van een PSA-test, dan kan de SelectMDx-test voor prostaatkanker u meer informatie geven. De SelectMDx-test combineert uw klinische informatie met de meting van twee genen in uw urine. Zo kunnen u en uw arts inschatten hoe groot de kans is dat met een biopsie agressieve prostaatkanker bij u wordt vastgesteld.

    Op basis van de SelectMDx-test kunnen u en uw arts ook bepalen of het nodig is om opnieuw een biopsie van uw prostaat te nemen indien:

    • er al een biopsie van uw prostaat werd genomen en er geen kankercellen werden gevonden in het weggenomen weefsel
    • uw PSA blijft stijgen
    • u vreest dat er bij de uitgevoerde biopsie prostaatweefsel met kankercellen gemist werd

     

    Laat een SelectMDx-test wel enkel uitvoeren als uw PSA minder dan 6 maanden geleden werd gemeten.

    Als u een prostaatbiopsie of een transurethrale prostatectomie (TURP) hebt laten uitvoeren, moet u 3 maanden wachten vooraleer u de SelectMDx-test kunt laten doen, want dit kan een invloed hebben op de PSA-concentraties in het serum.

    Uw arts moet de resultaten ook met de nodige omzichtigheid interpreteren als u 5α-reductase-inhibitoren zoals finasteride of dutasteride neemt of als u een ontsteking van de urinewegen hebt.

    Indien bij u reeds prostaatkanker werd vastgesteld, komt u niet in aanmerking voor de SelectMDx-test.

     

    Lees meer over uw opties wanneer u een verhoogde PSA heeft.

  • Waar kan ik een uroloog vinden die de SelectMDx-test doet?

    Een lijst met urologen die de SelectMDx-test uitvoeren, vindt u hier.

    Echter, elke uroloog kan de SelectMDx-test uitvoeren. De test wordt gedaan op een kleine hoeveelheid urine en er zijn geen speciale vaardigheden vereist om de test uit te voeren. Dit betekent dat u een uroloog van uw keuze kunt vragen om de SelectMDx-test uit te voeren.

    Download de patiëntenbrochure om mee te nemen naar uw uroloog.

    Uw uroloog kan een gratis test aanvragen.

    Uw uroloog kan hier meer informatie vinden.

  • Hoeveel kost de SelectMDx-test?

    SelectMDx voor prostaatkanker is een niet-invasieve urinetest. Deze test meet de concentratie in de urine van twee genen die in verband gebracht worden met agressieve prostaatkanker. Dit wordt gecombineerd met klinische informatie om het risico op agressieve prostaatkanker in te schatten.

    De SelectMDx-test kost tussen 250 en 290 euro (excl BTW), afhankelijk van de lokale omstandigheden in uw land. Omdat de SelectMDx-test nieuw is, wordt die mogelijk nog niet terugbetaald door uw ziekteverzekering. Dit hangt af van uw land en van het type ziekteverzekering. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met uw ziekenfonds.

     

    Lees meer over de mogelijke opties bij een verhoogde PSA.

  • Hoe werkt de SelectMDx-test?

    SelectMDx voor prostaatkanker is een niet-invasieve urinetest. Deze test meet de concentratie in de urine van twee genen die in verband gebracht worden met agressieve prostaatkanker. Dit wordt gecombineerd met klinische informatie om het risico dat een man agressieve prostaatkanker heeft in te schatten.

    De SelectMDx-test levert meer informatie op voor mannen die zich zorgen maken over hun risico op prostaatkanker. Deze test wijst uit of het gaat om prostaatkanker of “goedaardige” prostaataandoeningen, zoals prostatitis en een vergroting van de prostaat (benigne prostaathyperplasie (BPH), adenoom). Daarnaast kan de SelectMDx-test een onderscheid maken tussen agressieve prostaatkanker en milde aandoeningen.

    Tijdens het medisch onderzoek zal de arts een rectaal toucher uitvoeren in het kader van de gebruikelijke diagnosestelling: de arts draagt handschoenen en brengt zijn met glijmiddel bedekte vinger voorzichtig in het rectum in. Na dit onderzoek moet de patiënt plassen in een speciale houder om een urinestaal te nemen.

    Dit staal wordt dan voor onderzoek naar het labo gestuurd. Na ongeveer 7 dagen ontvangt de arts het verslag. In dit verslag staat hoe groot de kans is dat de patiënt prostaatkanker en dan vooral agressieve prostaatkanker heeft volgens de SelectMDx-test.

     

    Lees meer over de mogelijke opties bij een verhoogde PSA.

  • Wat betekenen de resultaten van de SelectMDx-test?

    SelectMDx voor prostaatkanker is een niet-invasieve urinetest. Deze test meet de concentratie in de urine van twee genen die in verband gebracht worden met agressieve prostaatkanker. Dit wordt gecombineerd met klinische informatie om het risico dat een man agressieve prostaatkanker heeft in te schatten.

    Het SelectMDx-verslag geeft specifiek voor elke patiënt aan hoe groot de kans is dat er prostaatkanker zal worden vastgesteld indien er een biopsie van de prostaat wordt genomen. Er zijn twee mogelijke scenario’s:

    • Heel laag risico op prostaatkanker: het is weinig waarschijnlijk dat de biopsie kankercellen zal bevatten. Zo kunnen u en uw arts een weloverwogen keuze maken om de prostaatbiopsie later of niet uit te voeren.
    • Risico op prostaatkanker: Om te kunnen beslissen wat de volgende stappen zijn, is het heel belangrijk om te weten hoe hoog het risico op prostaatkanker is en dan vooral de kans op agressieve prostaatkanker, vastgesteld door de prostaatbiopsie. U en uw arts kunnen dan een weloverwogen keuze maken om de prostaatbiopsie later of niet uit te voeren.

     

    Zoals bij elke test, kunt u toch een agressieve vorm van prostaatkanker hebben, ook al wijst uw resultaat op een heel laag risico. Voor de SelectMDx-test is deze kans slechts 2 %.

     

    Lees meer over de mogelijke opties bij een verhoogde PSA.

  • Hoe nauwkeurig is de PSA-test bij de diagnose van prostaatkanker?

    Een van de beperkingen van de PSA-test is dat PSA niet specifiek is voor prostaatkanker. De PSA-waarde kan ook verhoogd zijn als gevolg van verschillende andere goedaardige aandoeningen zoals een goedaardige vergroting van de prostaat (BPH) en ontsteking en infectie van de prostaat (prostatitis). Een PSA-test kan dus geen onderscheid maken tussen 'goedaardige' prostaataandoeningen en prostaatkanker.

    Een andere beperking is dat PSA geen onderscheid kan maken tussen agressieve prostaatkanker en milde (indolente) prostaatkanker. Daardoor krijgen veel mannen de diagnose van indolente prostaatkanker, die dan vaak onnodig wordt behandeld.

    Biomarkertests voor de diagnose van prostaatkanker kunnen deze beperkingen van PSA overwinnen. Ze zijn specifiek voor prostaatkanker en, wat nog belangrijker is, de nieuwe biomarkertests (bv SelectMDx) kunnen onderscheid maken tussen agressieve en indolente kanker.

    SelectMDx is een nieuwe biomarkertest die het risico op (agressieve) prostaatkanker bepaalt. Als de test negatief is, is het 98% zeker dat u geen agressieve prostaatkanker heeft. Een onnodige biopsie kan zo vermeden worden.

    Lees meer over uw mogelijkheden wanneer u een verhoogde PSA heeft.

    Download de patiëntenbrochure

  • Hoe gaat een prostaatbiopsie in zijn werk?

    Tijdens een prostaatbiopsie neemt de arts met een dunne naald kleine stukjes weefsel weg in verschillende delen van de prostaat. Er zijn twee soorten prostaatbiopsieën:

    • Transrectale biopsie: met behulp van echografie wordt er onder lokale verdoving een naald ingebracht in de prostaat door de rectumwand. Dit is de meest voorkomende methode.
    prostate biopsy
    • Transperineale biopsie: met behulp van echografie wordt een naald ingebracht in de prostaat doorheen de huid tussen de teelballen en het rectum.

     

     

    Prostaatbiopsieën kunnen ook worden uitgevoerd met behulp van informatie van een MRI-onderzoek, die meer gedetailleerde beelden van de prostaat geeft dan een echografie alleen. Een MRI-geleide biopsie en een MRI/echografie fusie geleide-biopsie zijn meestal nauwkeuriger dan een random biopsie en kunnen worden uitgevoerd met een transrectale of een transperineale benadering.

    Het weefsel wordt onder een microscoop onderzocht op de aanwezigheid van kankercellen. Als die aanwezig zijn, is het belangrijk om na te gaan hoe agressief de kanker is. Dit wordt aangegeven met een biopsiegradering (ISUP-score) van 1 tot 5. Hoe hoger de score, hoe agressiever de kanker.

    Lees meer over uw mogelijkheden wanneer u een verhoogde PSA heeft.

  • Wat zijn de risico’s van een prostaatbiopsie?

    Een prostaatbiopsie kan ongemakkelijk en pijnlijk zijn. De mate van pijn en ongemak varieert van patiënt tot patiënt. Terwijl sommige mannen slechts matige pijn ervaren, kunnen andere mannen een biopsie erg pijnlijk vinden. Sommige mannen blijven nog enige tijd pijn in hun rectum voelen na de biopsie.

    Andere risico's verbonden aan een prostaatbiopsie zijn:

    • Rectale bloedingen en bloed in de ontlasting komen vaak voor en worden veroorzaakt door een bloeding van de rectumwand. Bloed in uw ontlasting kan ongeveer 2 weken aanhouden.
    • Bloed in uw urine komt ook vaak voor en kan ongeveer 2 weken aanhouden.
    • Bloed in uw sperma. Het is gebruikelijk om een rode of roest kleur op te merken in uw sperma na een prostaatbiopsie. Dit wordt  veroorzaakt door bloed in het sperma en kan enkele weken na de biopsie aanhouden.
    • Problemen met plassen. Sommige mannen hebben problemen met plassen na een prostaatbiopsie. Soms moet een tijdelijke blaaskatheter worden ingebracht.
    • Infectie. Mannen die een prostaatbiopsie krijgen, kunnen een infectie van de urinewegen of prostaat ontwikkelen. Hiervoor is een behandeling met antibiotica en soms een ziekenhuisopname nodig.

    Lees meer over uw mogelijkheden wanneer u een verhoogde PSA heeft.

  • Moet ik een verwijzing vragen voor een scan, zoals een MRI, of een diagnostische biomarkertest laten uitvoeren?

    Beeldvorming (zoals een MRI) en biomarkers (zoals SelectMDx) leveren verschillende gegevens op over uw prostaat, die elkaar vaak aanvullen. Beeldvorming creëert een anatomische weergave van uw prostaat, terwijl biomarkers biologische informatie geven over uw prostaatcellen.

    Een MRI is een niet-invasieve, veilige procedure die gedekt wordt door de meeste ziekteverzekeringen omdat die al ettelijke jaren beschikbaar is. Jammer genoeg hebben niet alle ziekenhuizen een MRI-scanner, dus een patiënt moet vaak ver reizen. Daarnaast kunnen de wachtlijsten vaak lang zijn en een MRI is ook niet geschikt voor alle patiënten. U kunt bijvoorbeeld implantaten hebben die niet compatibel zijn met een MRI, allergisch zijn voor de contraststof of aan claustrofobie lijden. MRI-beelden kunnen ook alleen geïnterpreteerd worden door specialisten (uroradiologen) die zich specifiek toeleggen op dit domein. Een MRI-beeld kan niet elk risico uitsluiten dat u een agressieve vorm van prostaatkanker hebt [1].

    SelectMDx is een urinetest op basis van biomarkers die de expressieniveaus van twee genen in een urinestaal combineert met de traditionele klinische risicofactoren van een specifieke patiënt om te bepalen hoe groot de kans is dat een biopsie (agressieve) prostaatkanker aan het licht zal brengen. Er is 2 % kans dat deze test agressieve prostaatkanker niet detecteert (negatieve voorspellende waarde, 98 %). Dit betekent dat als de test negatief is, u voor 98 % zeker mag zijn dat u geen agressieve prostaatkanker hebt en dus niet onnodig een biopsie hoeft te ondergaan.

    Het is ook mogelijk om biomarkers zoals SelectMDx in combinatie met een MRI te gebruiken. De SelectMDx-test kan eerst afgenomen worden om te bepalen hoe groot de kans op prostaatkanker is. Als de kans groot is, loopt de patiënt een groot risico op prostaatkanker, maar zonder precies te weten waar deze kanker zich bevindt. Een MRI kan dan nuttig zijn om na te gaan waar de verdachte laesies zich bevinden en zo de locatie van de biopsie nauwkeuriger te bepalen. De biopsie moet uitgevoerd worden om te bepalen hoe agressief de kanker is en om de juiste behandeling te kunnen kiezen.

    Als de SelectMDx-test wijst op een heel laag risico op agressieve prostaatkanker, kunt u met 98 % zekerheid uitsluiten dat er zich agressieve prostaatkankercellen in de prostaat bevinden. Zo kunnen u en uw arts een weloverwogen keuze maken om de prostaatbiopsie wel, later of niet uit te voeren.

     

    Lees meer over uw opties wanneer u een verhoogde PSA heeft.

     

    1. Moldovan PC, Van den Broeck T, Sylvester R, et al. What Is the Negative Predictive Value of Multiparametric Magnetic Resonance Imaging in Excluding Prostate Cancer at Biopsy? A Systematic Review and Meta-analysis from the European Association of Urology Prostate Cancer Guidelines Panel. Eur Urol 2017;72:250-66

Stel uw vraag aan de redactie

Als u een vraag heeft over het gebruik van biomarkertests voor de diagnose van prostaatkanker die nog niet beantwoord is, stel deze dan aan onze redactie. Vul het formulier hieronder in en we zullen uw vraag zo snel mogelijk beantwoorden.

Hou er rekening mee dat antwoorden op vragen over uw persoonlijke medische situatie niet beschouwd mogen worden als een second opinion. U moet altijd uw behandelend arts/uroloog consulteren.

* Verplichte velden